Pepijn van der Gulden, journalist. Meer info

Politicoloog en socioloog, werkt bij Quest. Dat blad vol weetjes.

Denkt, draalt, dwaalt, zo nu en dan ook in tekstvorm – serieus of licht.
Dit is mijn archief. (vroeger was alles beter, maar ik niet)

Mail meStalk me


Nieuws, columns, analyses, gebbetjes

Inhoudsopgave

Navigeer met pijltjestoetsen


Dit stuk is geplaatst op
18/03/2014 om 14:24

Delen delen delen!

PDOJ-logo

Ronselen van volmachten typisch Nederlands

De gemeenteraadsverkiezingen lijken te worden overspoeld door fraude. PvdA-lijsttrekker Osman Suna uit Soest riep in de moskee op stemkaarten in te leveren bij de partij. In Bergen zou de zus van de lijsttrekker van partij Kies Lokaal stempassen hebben ingezameld van bewoners van het verzorgingshuis waar zij werkte. Ook uit Roermond, Heusden en Valkenburg komen berichten over stemmenronselaars.

Ronselen is een terugkerende verschijnsel bij Nederlandse verkiezingen. Al sinds de jaren ’80 worden geregeld gevallen gemeld. In Nederland is het een relatief gemakkelijk praktijk vanwege het soepele volmachtensysteem. Een handtekening en kopie van het identificatiebewijs zijn genoeg om een ander te laten stemmen. De procedure is bedoeld om stemmen eenvoudig te maken voor mensen die niet op een stembureau kunnen komen. Tot 2010 was zelfs alleen een handtekening voldoende.

Het ronselen van stemmen is deze verkiezingen een extra aanlokkelijke strategie voor partijen, omdat de opkomst de laagste aller tijden zou kunnen worden. Veel stemgerechtigden hebben daardoor ongebruikte passen thuis liggen. Het is echter wettelijk verboden kiezers te vragen namens hen te stemmen.

De Kiesraad is niet onder de indruk van de recente berichtgeving: ‘We zien de incidenten, maar maken ons geen zorgen. Er is nu veel media-aandacht, daardoor lijkt het een groter probleem.’ Tegelijkertijd heeft de Kiesraad geen idee hoe groot het probleem van ronselen is: ‘We kunnen de getallen niet inschatten. Als er incidenten zijn, is het aan de gemeenten om dat te melden.’ Bestrijding van ronselen gebeurt alleen op gemeenteniveau, waardoor een nationaal overzicht ontbreekt. Bovendien is ronselen lastig te bewijzen. Politieke partijen mogen wel helpen bij het vinden van een gemachtigde, zolang het initiatief voor de volmacht bij de kiezer ligt.

Het percentage volmachten is stabiel. Daarop afgaand lijkt fraude niet toe te nemen. Bij de afgelopen verkiezingen stemde ruim tien procent van de kiezers per volmacht. Opvallend is dat onder allochtonen ongeveer een kwart ook namens iemand anders stemt.

Buitenland

Vanuit het buitenland klinkt wel kritiek. De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) was in 2010 kritisch over het volmachtssysteem. Het systeem met volmachten is strijdig met het principe van één stem per persoon. Daarnaast moeten mensen die een volmacht geven hun stem kenbaar te maken aan degene die het volmacht tot uitvoer brengt. In diplomatieke bewoordingen liet de organisatie weten: ‘Het zou nuttig zijn om een herziening van de regelgeving rond volmachten te overwegen.’

In de meeste landen bestaan volmachten niet of is fraude plegen moeilijker. In Groot Brittannië en België bestaan volmachten ook, maar moeten ze schriftelijk worden aangevraagd bij de gemeente. In andere landen moeten stemmers verplicht naar de stembus of kunnen ze stemmen per brief. De Kiesraad gaat de huidige verkiezingen evalueren, maar is vooralsnog niet van plan het Nederlandse stelsel van volmachten aan te passen.




Gefeliciteerd, u bent de eerste die deze site heeft uitgelezen! U wint een geheel verzorgde midweek Vlieland. Mail mij met als onderwerp 'Ik heb tijd over' om uw prijs te innen. (enkel geldig als u niet stiekem stukjes hebt overgeslagen!)