Pepijn van der Gulden, journalist. Meer info

Politicoloog en socioloog, werkt bij Quest. Dat blad vol weetjes.

Denkt, draalt, dwaalt, zo nu en dan ook in tekstvorm – serieus of licht.
Dit is mijn archief. (vroeger was alles beter, maar ik niet)

Mail meStalk me


Nieuws, columns, analyses, gebbetjes

Inhoudsopgave

Navigeer met pijltjestoetsen


Dit stuk is geplaatst op
5/11/2013 om 18:07

Delen delen delen!

Marteling

De film Zero Dark Thirty uit 2012, waarin verhaald wordt hoe de zoektocht naar Osama Bin Laden uitmondt in een inval in een inval in zijn villa in Abbottabad (Afghanistan) en zijn dood, kreeg de nodige kritiek te verwerken. De film werd overladen met kritiek vanwege zijn weergave van martelen. In de film wordt, zo luidt de kritiek, de suggestie gewekt dat martelen heeft bijgedragen aan het achterhalen van vitale informatie om Bin Laden te vinden. De koerier die uiteindelijk naar het adres van Bin Laden leidt, werd achterhaald door verschillende mensen te ondervragen op onaanvaardbare wijze. Zonder martelen zou de koerier – en daarmee Bin Laden – niet gevonden zijn.

Deze kritiek verbaast mij. Waarom zou een film niet mogen tonen dat onaanvaardbare methoden tot een gewenste uitkomst hebben geleid? Mensen willen vooral dat martelen geen effectieve methode is. Als marteling nooit effectief is, is immers gelijk duidelijk dat het een onwenselijke methode is. Er zijn echter situaties denkbaar waarbij martelen netto positief uitpakt; de één lijdt, maar anderen hebben meer baat.

Zeker, om iemand een misdaad te laten bekennen, is martelen niet effectief. Sterker, de methode is té effectief. Zelfs onschuldige mensen bekennen wanneer de duimschroeven te strak worden aangeschroefd. De situatie is anders wanneer het doel is concrete informatie te achterhalen. Mensen die iets weten maar niet willen vrijgeven, kunnen tot praten gedwongen worden met onconventionele methoden. In dat geval kan marteling effectief zijn.

Dat maakt martelen echter niet noodzakelijk acceptabel. Kenmerkend voor een geciviliseerde samenleving is juist dat effectiviteit niet altijd een voldoende criterium is. Het op grote schaal martelen van mensen geeft een immorele denkwijze weer, waarbij mensen niet als doel maar als middel behandeld worden. Het grotere goed wordt stelselmatig boven het individu gesteld, waardoor uiteindelijk elk individu onbelangrijk is.

Toch zou ik martelen niet volledig af willen schrijven. In uitzonderlijke gevallen, wanneer vele mensenlevens op het spel staan en informatie snel achterhaald moeten worden, kan ik me voorstellen dat martelen een aanvaardbare methode is. De zoektocht naar Bin Laden, een terrorist met weinig actieve rol, valt niet onder deze criteria. Het zou prettig zijn geweest als de martelkritiek gericht was op het feitelijk handelen van de Amerikaanse inlichtingendiensten en niet op de redelijke accurate weergave daarvan in een film.




Gefeliciteerd, u bent de eerste die deze site heeft uitgelezen! U wint een geheel verzorgde midweek Vlieland. Mail mij met als onderwerp 'Ik heb tijd over' om uw prijs te innen. (enkel geldig als u niet stiekem stukjes hebt overgeslagen!)