Pepijn van der Gulden, journalist. Meer info

Politicoloog en socioloog, werkt bij Quest. Dat blad vol weetjes.

Denkt, draalt, dwaalt, zo nu en dan ook in tekstvorm – serieus of licht.
Dit is mijn archief. (vroeger was alles beter, maar ik niet)

Mail meStalk me


Nieuws, columns, analyses, gebbetjes

Inhoudsopgave

Navigeer met pijltjestoetsen


Dit stuk is geplaatst op
11/12/2014 om 13:00

Delen delen delen!

Volkskrant-logo
donderdag 11 december 2014

Weekmakers kunnen leiden tot lager IQ kind

Van onze verslaggever
Pepijn van der Gulden

Blootstelling van zwangere vrouwen aan ftalaten, veelgebruikte chemische stoffen om kunststof flexibel te maken, lijkt ernstige effecten op de intelligentie van kinderen te hebben. Kinderen van moeders die veel met de stoffen in aanraking kwamen, scoren in hun jeugdjaren meetbaar slechter op een IQ-test. Dat blijkt uit metingen bij kinderen in New York, schrijven Amerikaanse wetenschappers in Plos One.

Ftalaten vormen een groep chemische stoffen die als weekmaker gebruikt worden in talloze toepassingen als vloerbedekking, lijm en douchegordijnen, maar tot voor kort ook in verzorgingsproducten als deodorant en bodylotions. Doordat de stoffen niet chemisch gebonden zijn, kunnen ze loslaten en in het menselijk lichaam terechtkomen, via de mond maar ook door de huid.

Daar zouden sommige varianten een hormoonverstorende werking hebben. De gezondheidseffecten van weekmakers zijn al jaren voer voor discussie. Scoubidou-touwtjes werden in 2004 uit de handel gehaald toen bleek dat ze een hoge dosis ftalaten bevatten. De knooptouwtjes waren destijds een rage onder kinderen. Blootstelling aan de stoffen zou het concentratievermogen verminderen en kunnen leiden tot verminderde vruchtbaarheid, naast andere hormonale verstoringen, blijkt uit een overzichtsstudie.

Gebruik van de meest ter discussie staande ftalaten wordt inmiddels door de EU ingeperkt. In cosmetica en kinderspeelgoed mogen ze niet of nauwelijks meer worden gebruikt. Toch komen mensen er nog mee in aanraking, doordat ze in andere producten nog aanwezig zijn en de blootstelling na inperking maar langzaam afneemt.

Kinderen van moeders die veel met de stoffen in aanraking kwamen, scoren in hun jeugdjaren meetbaar slechter op een IQ-test. Kinderen van moeders die veel met de stoffen in aanraking kwamen, scoren in hun jeugdjaren meetbaar slechter op een IQ-test.

In het nieuwe onderzoek maten de onderzoekers bij 328 zwangere vrouwen de concentratie van verschillende ftalaten in de urine. Zeven jaar later namen ze de kinderen van deze vrouwen IQ-tests af. Het IQ van de sterkst blootgestelde kinderen bleek 6 tot 7 punten lager te liggen dan dat van de minst getroffen kinderen. Daarmee lijkt blootstelling in de baarmoeder de ontwikkeling van kinderen op lange termijn te beïnvloeden.

Toch kan niet zomaar geconcludeerd worden dat ftalaten de hersens aantasten, stelt hoogleraar ontwikkelingstoxicologie Aldert Piersma van het RIVM. 'Er is wel een samenhang, maar geen causaal verband vastgesteld.' Doordat de verschillen pas na zeven jaar zijn geconstateerd, staat niet vast dat de chemische stoffen het verschil in mentale vermogens veroorzaken. Mogelijk verklaart een andere factor waarom moeders die veel met ftalaten in aanraking kwamen minder slimme kinderen hebben.

Daarnaast zou het onderzoek niet representatief zijn omdat het plaatsvond onder Dominicaanse en zwarte vrouwen uit New York. De gemeten concentraties waren echter vergelijkbaar met hoeveelheden die begin deze eeuw bij zwangere vrouwen in Rotterdam zijn geconstateerd.

Hoogleraar toxicologie Martin van den Berg van de Universiteit Utrecht vindt de resultaten zorgelijk. 'De onderzoeksopzet oogt solide. Als dit voor alle mensen zou gelden, zou door ftalaten de hele IQ-verdeling opschuiven. Het aantal minder begaafden en slechtlerenden wordt dan aanzienlijk groter.' Voordat zulke verregaande conclusies kunnen worden getrokken, is vervolgonderzoek nodig. 'Maar dat kost weer jaren.'

Piersma plaatst een kanttekening. 'Dat ftalaten in grote hoeveelheden schadelijk zijn, weten we. Maar de bij de vrouwen gemeten concentraties zijn erg laag. Er zijn evenveel studies die geen effect vinden bij die hoeveelheden.'

Gevaarlijk voor zwangere vrouwen?

Volgens het RIVM hoeven zwangere vrouwen zich weinig zorgen te maken. Volgens het RIVM hoeven zwangere vrouwen zich weinig zorgen te maken.

Volgens Aldert Piersma van het RIVM hoeven zwangere vrouwen zich weinig zorgen te maken naar aanleiding van het huidige onderzoek. 'Voor de ftalaten die onderzocht zijn is de toepassing in consumentenproducten inmiddels sterk beperkt. Metingen wijzen uit dat de blootstelling van mensen aan deze ftalaten dan ook afneemt. Daarmee wordt ook de kans op mogelijke schadelijke gezondheidseffecten steeds kleiner.'




Gefeliciteerd, u bent de eerste die deze site heeft uitgelezen! U wint een geheel verzorgde midweek Vlieland. Mail mij met als onderwerp 'Ik heb tijd over' om uw prijs te innen. (enkel geldig als u niet stiekem stukjes hebt overgeslagen!)